Ήθη και έθιμα της περιόδου των Χριστουγέννων

Ήθη και έθιμα της περιόδου του Δωδεκάμερου από την Ελληνική λαϊκή παράδοση

Η χρονική περίοδος που ξεκινά από την παραμονή των Χριστουγέννων και φτάνει μέχρι και τα Θεοφάνια (Φώτα) έχει καταγραφεί στο λαϊκό εορτολόγιο σαν το "Δωδεκάμερο" (ή "Δωδεκαήμερο").
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι σε αυτή την εορταστική περίοδο, συναντάμε τρεις από τις μεγαλύτερες εορτές της χριστιανοσύνης: Τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνια (Φώτα).

τα Θεοφάνει ή τα Φωτα με χριστουγεννιατικες στολες

Το διάστημα αυτό είναι γεμάτο από ήθη και έθιμα, που είναι διαφορετικά σε κάθε περιοχή της Ελλάδας, και βασικό τους σκοπό έχουν να τονώσουν αρχικά το θρησκευτικό αίσθημα, να φέρουν κοντά την οικογένεια αλλά και να προαναγγείλουν τον ερχομό της άνοιξης που πλησιάζει και πάντα αποτελεί μια εποχή ελπίδας και αναγέννησης.
Είναι προφανές ότι ειδικά η σημειολογία της αναγέννησης, έχει παγανιστικές ρίζες αλλά με το πέρασμα του χρόνου έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική παράδοση και έχει αποκτήσει και θρησκευτικά χριστιανικά ερείσματα.

τα έθιμα του δωδεκαημερου - χριστοξυλο

Η ελληνική παράδοση είχε σαν σύμβολο για τις χριστουγεννιάτικες γιορτές το "κούτσουρο" το "χριστόξυλο" ή "δωδεκαμερίτη".
Σε μερικές περιοχές της Ελλάδος το ραίνουν με ξηρούς καρπούς. Σε άλλα μέρη αφού έτρωγαν τα παιδιά τους ξηρούς καρπούς, το έριχναν στη φωτιά.
Έπρεπε να είναι κούτσουρο από δέντρο αγκαθωτό, για να διώχνει με τα αγκάθια του τους δαίμονες. Οι κρότοι που κάνει το ξύλο καθώς καίγεται διώχνουν επίσης τους καλικάντζαρους που μασκαρεμένοι με χριστουγεννιατικες στολες σουλατσαριζαν στα χωριά και τις πολιτείες.

τα έθιμα του δωδεκαημερου - ξηροί καρποι

Οι καρποί των δέντρων συμβόλιζαν πάντα την αφθονία, τον πλούτο της φύσης. Το δέντρο ήταν πάντα πηγή ζωής και σύμβολο γονιμότητας. Η ιερή δρυ των ειδωλολατρών.
Αργότερα τη θέση της πήρε το Έλατο σαν δέντρο των Χριστουγέννων Βλέπουμε δηλαδή μια μείξη προχριστιανικών και χριστιανικών παραδόσεων που στο πέρασμα του χρόνου ξεχάστηκε η προέλευσή τους.

τα έθιμα του δωδεκαημερου - σταχτη

Η στάχτη που μάζευαν οι χωρικοί από το τζάκι μετά το δωδεκάμερο για να τη ρίξουν στα αμπέλια και στους τοίχους των σπιτιών.
Η στάχτη από το κούτσουρο, το καμένο δέντρο, για να φύγουν οι καλικάντζαροι και μαζί με αυτούς οι αρρώστιες, το κακό.
Μετά οι χωρικοί περίμεναν τη βροχή για να τα ξεπλύνει όλα, να ποτίσει τη γη και τα δέντρα. Γι΄αυτό υπήρχε τα παλιά χρόνια μια παράδοση μετά το τέλος του δωδεκαημέρου, οι γυναίκες να μην υφαίνουν ούτε να μπαλώνουν ρούχα, για να μην μπαλώσουν τα σύννεφα και δεν βρέξει.

HOME